Αντόνιο Αλμέιντα : Ο Πρώτος Έλληνας - Πορτογάλος


Στον πρώτο «Έλληνα – Πορτογάλο», τον φιλέλληνα Αντόνιο Αλμέιντα, αναφέρθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο λόγο που εξέφρασε στη Λισαβόνα, κατά την επίσκεψή του στην Πορτογαλία (11 Ιανουαρίου 2021), όπου και αναφέρθηκε στον εορτασμό για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση προσκαλώντας τον Πορτογάλο πρωθυπουργό , Αντόνιο Κόστα, στην Αθήνα.




Ο Αντόνιο Αλμέιντα (Αντόνιο Φιγκουέιρα ντ' Αλμέιντα) γεννήθηκε στις 4 Ιουλίου 1784 στην πόλη Έλβας της Πορτογαλίας και μεγάλωσε σε μια οικογένεια στρατιωτικών. Ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση, έγινε αξιωματικός του πορτογαλικού στρατού και το 1808 πολέμησε εναντίον των δυνάμεων του Ναπολέοντα στον πόλεμο της Ιβηρικής Χερσονήσου. Πολέμησε τους Γάλλους στρατιώτες που μεταφέρθηκαν στην Ισπανία για να υποστηρίξουν τη δυναστεία των Βουρβόνων και μέχρι τα 40 του χρόνια είχε αποκτήσει πολύτιμη στρατιωτική εμπειρία.


Πνεύμα φιλελεύθερο και περιπετειώδες, εντυπωσιασμένος από τον μεγαλειώδη αγώνα των Ελλήνων τον Σεπτέμβριο του 1825 κατέφθασε στην Ελλάδα και κατετάγη ως εθελοντής στον τακτικό ελληνικό στρατό. Ο ίδιος όντας έμπειρος αξιωματικός θέλησε να ενισχύσει τον διαδεδομένο στο εξωτερικό αγώνα και να βοηθήσει στην επανάσταση. Επίσης είχε και σαν απώτερο σκοπό να μεταλαμπαδεύσει στους νεαρούς στρατιώτες της επανάστασης την εμπειρία του αλλά και τις γνώσεις του.


Ο ΑΛΜΕΙΝΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ


Ο Αντόνιο Αλμέιντα ήρθε για πρώτη φορά στην Ελλάδα τον Σεπτέμβρη του 1825 σε ηλικία 41 ετών. Μαγεμένος από την εξωπραγματική ομορφιά της χωράς, ο Αλμέιντα δεν πρόλαβε να απολαύσει τις ομορφιές της αφού κατατάχθηκε κατευθείαν στον στρατό του Γἀλλου στρατηγού Φαβιέρου, ενός άλλου φιλέλληνα ο οποίος επηρεάστηκε από το έντονο κίνημα φιλελληνισμού που μεσουρανούσε εκείνη την εποχή στην Ευρώπη. Ο Πορτογάλος φιλέλληνας στα πρώτα μετά-επαναστατικά χρόνια υπηρέτησε σε διάφορες στρατιωτικές θέσεις του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Με τον καιρό άρχισε να διακρίνεται ανάμεσα στους επαναστάτες για το στρατιωτικό του σθένος αλλά και για άλλες πτυχές του χαρακτήρα του. Η ψυχική δύναμη του Πορτογάλου αξιωματικού, αλλά και η ιδιοσυγκρασία του τον οδήγησαν σε μεγάλες διακρίσεις. Στοιχεία για τη δράση του περιγράφει ο Ελβετός Ερρίκος Fornesy στο πειραϊκό περιοδικό «Εβδομάς» το 1884: «Ο συνταγματάρχης Αλμέιδας διεκρίθη την 1η Αυγούστου 1826 εν Τριπολιτσά εις πεισματώδη μάχην, όπου επικεφαλής μιας δρακός ιππέων διεσκόρπισεν ισχυρόν τετράγωνον τακτικών Αράβων, απάντων φονευθέντων. Εν συνεχεία συνόδευσε τον Φαβιέρο εις τινας ακολούθους εκστρατείας και εχωρίσθη αυτού εις την της Χίου».


Έτσι στις 18 Ιουλίου 1826, έχοντας αποκτήσει με τη ρωμιοσύνη αλλά και με το πάθος του τον βαθμό του συνταγματάρχη του ιππικού, διακρίθηκε στη Μάχη του Μεχμέταγα (σημερινή Γαρέα Μαντινείας), αποσπώντας τα εύσημα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, που ήθελε να τον χρησιμοποιήσει με το ιππικό του σε πιο σημαντικές επιχειρήσεις. Ο ίδιος κατά τη διάρκεια όλου του αγώνα αφουγκραζόταν της οδηγίες των ανωτέρων του με προσοχή και κέρδιζε τον σεβασμό τους.


Έπειτα από τη διάκριση στη μάχη του Μεχμέταγα ο ίδιος αποδείχτηκε καταλυτικός και σε άλλες κρίσιμες μάχες, αυτή τη φορά υπό τις οδηγίες του μεγάλου Οπλαρχηγού Γεώργιου Καραϊσκάκη. Ο Αλμέιντα στις αρχές του 1827 πολέμησε υπό τον Καραϊσκάκη στην Αττική και αργότερα πήρε μέρος στην αποτυχημένη εκστρατεία του Φαβιέρου για την απελευθέρωση της Χίου (Οκτώβριος - Δεκέμβριος 1827). Όμως, πάρα την φρικαλέα ήττα στο νησί της μαστίχας, ο ίδιος κατάφερε να αποκομίσει εμπειρίες και γνώσεις προκειμένου να μην ηττηθεί ξανά με τέτοιο τρόπο.


Με την έλευση του Ιωάννη Καποδίστρια στην Ελλάδα, ο Αλμέιντα έγινε επιθεωρητής του τακτικού ιππικού και του ανατέθηκε η αναδιοργάνωση του σώματος. Στις 22 Ιανουάριου 1830 διορίστηκε φρούραρχος Ναυπλίου αποκτώντας τη μέχρι τότε μεγαλύτερη τιμητική απονομή στη ζωή του. Εκείνος ήταν που συνέλαβε έναν από τους δράστες της δολοφονίας του Καποδίστρια (27 Σεπτεμβρίου 1831), τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη, που είχε ζητήσει άσυλο στην οικία του Γάλλου πρεσβευτή. Για τη νομιμόφρονα στάση του ονομάστηκε επίτιμος πολίτης του Ναυπλίου από την Ε' Εθνοσυνέλευση και στις 2 Μαρτίου 1832 προβιβάστηκε σε στρατηγό από τη «Διοικητική Επιτροπή».


Ο Πορτογάλος φιλέλληνας με την άφιξη του βασιλιά Όθωνα υποβιβάστηκε σε συνταγματάρχη της πόλης έως το 1839, όταν κέρδισε την θέση του υποστράτηγου και διορίστηκε στρατιωτικός υποδιευθυντής στο Ναύπλιο. Τον ίδιο χρόνο παντρεύτηκε τη Ζωή Μαυροκορδάτου, με την οποία απέκτησε δύο τέκνα, τον Εμμανουήλ και τον Δημήτριο. Ο Αντόνιο Αλμέιντα πέθανε στις 21 Σεπτεμβρίου του 1847 στα λουτρά Μπετάλια κοντά στη Βενετία, σε ηλικία 64 ετών… Εγγονός του ήταν ο Αντώνιος Αλμέιδα, εκ των ιδρυτών του Ομίλου Αντισφαιρίσεως Αθηνών το 1895, ο οποίος έπεσε υπέρ πατρίδος στη Μάχη Κιλκίς – Λαχανά (19-21 Ιουνίου 1913), κατά τη διάρκεια του Β’ Βαλκανικού Πολέμου. Η προσωπογραφία του εκτίθεται στο Εθνικό και Ιστορικό Μουσείο.



Πίνακας του Φιλέλληνα Αντόνιο Αλμέιντα. Από την μόνιμη έκθεση του Εθνικού και Ιστορικού Μουσείου


Γιάννης Μπαρτζάνας

101 views