top of page

Παιδομάζωμα: Ένα βαρύ τίμημα για τον Ελληνισμό

Η ελληνική επανάσταση είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο. Θάνατοι, ονόματα χαραγμένα στην ιστορία, καθοριστικές μάχες…

Αλλά και τα χρόνια πριν από αυτή σημαδεύτηκαν με σκληρές πρακτικές και ανατριχιαστικές ιστορίες. Λίγοι ανάμεσά μας, λογικά, δεν θα έχουν ακούσει για το παιδομάζωμα.

Τι είναι άραγε αυτό; Με λίγα λόγια, το παιδομάζωμα ήταν οθωμανική πρακτική απαγωγής νέων αγοριών, κυρίως χριστιανών με σκοπό την ανατροφή τους με σκοπό να γίνουν Οθωμανοί στρατιώτες.


Θεσπίστηκε κυρίως για λόγους, πολιτικούς (όσο μεγάλωνε η έκταση της αυτοκρατορίας, υπήρχε μεγαλύτερη ανάγκη για μεγάλο αριθμό δυνάμεων υποβολής), στρατιωτικούς (μετά την αποτυχημένη απόπειρα δημιουργίας τακτικού στρατού, οι Οθωμανοί στράφηκαν προς μια άλλη κατεύθυνση και δημιούργησαν γενίτσαρους), λόγους ασφαλείας του ηγεμόνα (τα παιδιά του παιδομαζώματος υπηρέτησαν και άλλους πιο σημαντικούς σκοπούς που πιθανόν να προϋπήρξαν στα σχέδια των Οθωμανών ηγεμόνων), λόγους οικονομικούς (τα ταμεία του σουλτάνου πλούτισαν και μειώθηκαν τα έσοδα και τα νέα τιμάρια προς διανομή), δημογραφικούς και θρησκευτικούς (ένας από τους βασικούς στόχους ήταν η μεταστροφή ολόκληρων οικογενειών, από τον χριστιανισμό στον μωαμεθανισμό, ενώ το Κοράνιο επιτάσσει οι αλλόθρησκοι να καταπολεμηθούν μέχρι το σημείο που θα ασπαστούν τον Μωαμεθανισμό ή θα πληρώσουν ειδικό φόρο.)

Κατά το παιδομάζωμα, εκτός από τα παιδιά που προορίζονταν για στρατιωτική υπηρεσία, συγκέντρωναν και παιδιά ηλικίας 6-12 ετών. Στην εκπαίδευσή τους, συμπεριλαμβανόταν η διδασκαλία του Κορανίου, η μάθηση τουρκικής, αραβικής και περσικής γλώσσας, η μουσική και η μάθηση της τέχνης του πολέμου.


Μετά από 14 χρόνια εκπαίδευσης, αναλάμβαναν ανώτερα στρατιωτικά ή πολιτικά αξιώματα.


Ο Τούρκος απεσταλμένος εμφανιζόταν στα χωριά και απαιτούσε να παρουσιαστούν όλοι οι πατέρες με τους γιούς τους. Ο Τούρκος, επέλεγε τους πιο όμορφους και δυνατούς. Το παιδομάζωμα γλύτωναν οι μοναχογιοί, οι ορφανοί αλλά και οι έγγαμοι. Αυτός ήταν και ο λόγος που πολλοί γονείς έκαναν τα λεγόμενα «αρραβωνιάσματα», σε παιδιά ηλικίας οκτώ, δέκα και δώδεκα ετών, ώστε να σωθούν. Στον διπλανό πίνακα, του Νικόλαου Γύζη, απεικονίζεται μία τυπική σκηνή «αρραβωνιάσματος» . Στο κέντρο, βρίσκονται τα παιδιά που αρραβωνιάζονται και ο ιερέας στη μέση. Αριστερά και δεξιά των παιδιών, βρίσκονται οι συγγενείς και οι συνομήλικοί τους.

Μετά το παιδομάζωμα, οι γονείς θεωρούσαν τα παιδιά τους νεκρά. Στην Ήπειρο, την πρώτη Κυριακή μετά την αρπαγή, οι γονείς πηγαίναν μαυροφορεμένοι στην εκκλησία όπου έψαλαν νεκρώσιμη ακολουθία.



Ο αριθμός των παιδιών που αρπάχθηκε συνολικά κατά το παιδομάζωμα, δεν είναι ακριβής. Σύμφωνα με τον Αυστριακό ιστορικό Ιωσήφ Χάμμερ, ανέρχεται σε 500.000, όπως αναφέρει και ο ίδιος στο βιβλίο «Ιστορία της Οθωμανικής αυτοκρατορίας». Υπάρχουν πολλές απόψεις ως προς τον αριθμό. Κάποιοι ιστορικοί θεωρούν ότι ο αριθμός δεν ξεπέρασε τις 200.000, ενώ σε αντίθεση άλλοι υπολογίζουν έως και 5 εκατομμύρια αρπαγές.

Πολλοί ιστορικοί ασχολήθηκαν με το φαινόμενο του παιδομαζώματος και γράφτηκαν πολλά βιβλία, και ακόμα περισσότερες πηγές. Μια πιο κατατοπιστική πηγή για τα έτη 1451-1453 (παιδομάζωμα κατά Μωαμεθ Β’) αποτελεί ένα απόσπασμα του Jean Germain το 1452 ένα χρόνο πριν την Άλωση που αναφέρει ότι:


«οἱ Ἔλληνες ὑποφέρουν δύσκολα και ὄχι χωρίς λόγο την πάρα πολύ ἄδικη διαταγή που ἐπινόησε πρόσφατα, να βάζει να περιτέμνουν τα παιδιά τους, πράγμα που οἱ πατέρες και οἱ μητέρες δεν βλέπουν μ’ εὐχαρίστηση....».

Εκτός από τις πηγές, τραγούδια μεταφέρουν τον θρήνο μητέρων για τα παιδιά τους. Ένα πολύ γνωστό τραγούδι για την εποχή, ήταν το παρακάτω, ηπειρωτικό δημοτικό άσμα.

Ανάθεμά σε, βασιλιά, και τρις ανάθεμα σε, με το κακό οπόκαμες, και το κακό που κάνεις. Στέλνεις, δένεις τους γέροντας, τους πρώτους τους παπάδες Να μάσης παιδομάζωμα, να κάμης γενιτσάρους. Κλαιν” οι γοναίοι τα παιδιά, κ” οι αδελφές τ” αδέλφια, Κλαίγω κ” εγώ και καίγομαι και όσο θα ζω θα κλαίγω. Πέρσι πήραν τον γιόκα μου, φέτο τον αδελφό μου.


Το παιδομάζωμα αφαίμαξε τον χριστιανικό πληθυσμό των Βαλκανίων, χωρίς βέβαια να αφήσει ανεπηρέαστο και το δικό μας έθνος. Τα εξισλαμισμένα χριστιανόπουλα μετατράπηκαν σε δυνάστες των χριστιανών αλλά παρέμειναν μισητοί στους εκ γενετής μωαμεθανούς. Το τελευταίο αποτέλεσε και την αιτία κατάργησής του στα μέσα του 17ου αιώνα.


Ζωή Μενδώνη


55 views
bottom of page